SPORTCHILARDA YURAK FAOLIYATINING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Yurak faoliyati, sportchilar, yurak-qon tomir tizimi, jismoniy yuklama, moslashuv (adaptatsiya), zarba hajmi, minutlik hajm, yurak urish tezligi, qon aylanishi, fiziologik gipertrofiya, sport yuragi sindromi, chidamlilik sporti, kuch sporti, sport fiziologiyasi.Abstract
Ushbu maqolada sportchilarda yurak faoliyatining fiziologik xususiyatlari, yurak-qon tomir tizimining jismoniy yuklamalarga moslashuvi hamda muntazam mashg‘ulotlar ta’sirida yuzaga keladigan funksional o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Sport faoliyati davomida yurakning zarba hajmi, minutlik hajmi, yurak urish tezligi va qon aylanish samaradorligidagi o‘zgarishlar ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, chidamlilik va kuch sport turlari bilan shug‘ullanuvchi sportchilarda yurak faoliyatining farqli jihatlari solishtiriladi. Maqolada yurakning fiziologik gipertrofiyasi, sport yuragi sindromi va ularning sog‘liq uchun ahamiyati ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari sportchilar salomatligini saqlash, mashg‘ulot jarayonini to‘g‘ri tashkil etish hamda yurak-qon tomir tizimiga tushadigan yuklamani me’yorlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1. Almatov K.T. va boshqalar, "Sportchilarda yurak qon tomir tizimining funksional holati", NamMPI, 2025.
2. "Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali, "Sportchilarda yurak qon tomir tizimining funksional holati", 2025-yil.
3. "Sport fiziologiyasi", O'zbekiston ilmiy tadqiqotlar milliy bazasi, 2024.2. Allamuratov Sh.I. - Fiziologiya va sport fiziologiyasi. Toshkent, 2021.
4. Boltabaev M.R. (tahriri ostida) — Universitet sporti: millatning sog‘lig‘i va farovonligi. Xalqaro ilmiy anjuman to‘plami, Chirchiq, O‘zDJTSU nashri, 2022.
5. Xaqberdiyeva Sh. T. (2025). Zamonaviy ilg'or xorijiy tajribalar asosida qon aylanish tizimi mavzusini o'qitishning innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo'llash imkoniyatlari. «Maktabgacha Va Maktab Ta'limi» Jurnali, 3(12), 16–19. https://doi.org/10.5281/zenodo.17991257
6. Haqberdiyeva S. T. The role of pedagogy and psychology in improving the methodology of teaching biology based on a general approach to secondary schools //Texas Journal of Multidisciplinary Studies. – 2022. – Т. 6. – С. 115-118.
7. Haqberdiyeva S. T. Improving the Teaching Methods of Biology in General Secondary Schools on the Basis of A Competency-based Approach //Academicia Globe. – 2022. – Т. 3. – №. 03. – С. 132-136.
8. Tursunaliyevna H. S., Nozima A. Effectiveness of using innovative technologies in teaching the morphology of bacteria //Journal of Universal Science Research. – 2023. – Т. 1. – №. 10.-c. 60-66.
