BIR MA’NOLI VA KO‘P MA’NOLI SO‘ZLAR
Keywords:
Bir ma’noli, ko‘p ma’noli, polisemiya, monosemiya, morfologiya, evfemizm, disfemizm, so‘z yasalishi, yasalma, hosilaAbstract
Monosemiya yunoncha «mono» – bir, «sema» – ma'no so‘zlaridan olingan bo‘lib, bir ma'nolilik demakdir. Birgina tushuncha yoki tasavvurni anglatib kelgan so‘zlar bir ma'noli yoki monosemantik so‘zlar deb ataladi. Masalan: non, suv, shahar, qishloq, urg‘u, kesim, traktor, kompyuter kabi.
So‘zlarning ko‘p ma'noliligi aslda so‘z ma'nolarining turli usullar bilan ko‘chishi, davrlar o‘tishi bilan ayrim so‘zlarning ma'nosida kengayish yo torayish hodisasi yuz berishi natijasida hosil bo'ladi. Kishilarning tabiat, jamiyat va ishlab chiqarish sohasidagi tasavvurlari, shu tasavvur va tushunchalarni ifodalovchi so‘zlar, ularning ma'nolari o‘zgarib, kengayib, boyib boradi. Lekin bu metafora, metonimiya, sinekdoxa, vazifadoshlik kabi hodisalar polisemiyaning ko‘rinishlari degan gap emas. Ma'no ko‘chishdagi so‘z ma'nolarining o‘zgarishi bilan ko‘p ma'nolilikdagi so‘z ma'nolarining o‘zgarishi boshqa-boshqa hodisalardir.
