QURILISH TIZIMIDA BLOKCHEYN TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH
Keywords:
Shaffof qurilish, blokcheyn texnologiyasi, smart-shartnomalar, qurilish shaffofligi, tender avtomatlashtirish, resurslar kuzatuvi, korrupsiyaga qarshi kurash, O‘zbekiston qurilish statistikasi, raqamli transformatsiya.Abstract
“Shaffof qurilish” milliy axborot tizimida blokcheyn texnologiyasidan foydalangan holda qurilish jarayonlarining shaffofligini ta’minlash yo‘llarini o‘rganadi. Blokcheynning o‘zgarmasligi, shaffofligi va smart-shartnomalar imkoniyatlari qurilishda korrupsiyani kamaytirish, tenderlarni avtomatlashtirish va resurslarni kuzatishda qo‘llanilishi tahlil qilinadi. O‘zbekiston qurilish sektori 2020–2024 yillardagi statistik ko‘rsatkichlari asosida blokcheyn integratsiyasining iqtisodiy samarasi baholanadi. Maqola qurilishda raqamli transformatsiyani tezlashtirish uchun amaliy takliflar beradi.
References
1. Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. — https://bitcoin.org/bitcoin.pdf(Blokcheyn texnologiyasining nazariy asosini yaratgan manba.)
(Blokcheyn iqtisodiyot va boshqaruv tizimlarida qanday ishlashini tushuntiradi.)
2. Tapscott, D., & Tapscott, A. (2018). Blockchain Revolution: How the Technology Behind Bitcoin and Other Cryptocurrencies is Changing the World. Penguin.
(Blokcheynning turli sohalarda, jumladan, qurilishda ham shaffoflikni ta’minlash imkoniyatlari yoritilgan.)
3. Crosby, M., Pattanayak, P., Verma, S., & Kalyanaraman, V. (2016). Blockchain technology: Beyond bitcoin. Applied Innovation Review, No. 2, pp. 6–19.
(Blokcheynning ma’lumotlar xavfsizligi va kuzatuvchanlik imkoniyatlari tahlil qilinadi.)
4. World Economic Forum (2020). Blockchain for Construction: Enhancing Transparency, Efficiency and Collaboration. Geneva.
(Qurilish sohasida blokcheyn qo‘llanishi bo‘yicha tahliliy hisobot.)
5. Perera, S., Nanayakkara, S., Rodrigo, M. N. N., Senaratne, S., & Weinand, R. (2020). Blockchain technology: Is it hype or real in the construction industry? Journal of Industrial Information Integration, 17, 100125.
(Qurilish sanoatida blokcheynning amaliy qo‘llanilishi va istiqbollari.)
6. Turk, Ž., & Klinc, R. (2017). Potentials of Blockchain Technology for Construction Management. Procedia Engineering, 196, 638–645.
(Qurilish jarayonlarini shaffoflashtirishdagi texnologik yechimlar haqida.)
Mahalliy va normativ manbalar:
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PQ–4851-son qarori — “Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni rivojlantirish chora-tadbirlarito‘g‘risida”.(Raqamli texnologiyalar, jumladan blokcheynni joriy etish bo‘yicha milliy yo‘nalish.)
8. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi. (2023). Qurilish sohasida raqamli transformatsiya konsepsiyasi. Toshkent.
(“Shaffof qurilish” loyihasining asosiy yo‘nalishlari yoritilgan.)
9. Karimov, A. (2022). Qurilish sohasida blokcheyn texnologiyasining qo‘llanish istiqbollari. — O‘zbekiston arxitektura va qurilish instituti ilmiy jurnali, №4, 56–62-betlar.
