TIBBIY KIMYO VA ORGANIK KIMYONING TIBBIYOTDAGI AHAMYATI.
Keywords:
Tibbiy kimyo, biologik elementlar, radioizotoplar, magnit-rezonans tomografiya ( MRT), brahiterapiya, osteoporoz, anemiya, radioaktivlik, radioizotop,Abstract
Tibbiy kimyo bu tirik organizm tarkibiga kiruvchi moddalarning kimyoviy tarkibi va xususiyatlarini, organik birikmalarning tuzilishi va kimyoviy xossalarni, inson hayotini asosini tashkil etuvchi asosiy biopolimerlar oqsillar, uglevodlar, nuklein kislotalar, lipidlar, fermentlar, vitaminlarning tuzilishi, xossalarini o'rganadigan fandir. Dunyoda tirik organizm bor ekanki, ularning barchasida anorganik va organik birikmalar mavjud. Ular organizmga tashqaridan kirishi mumkin, yoki organizmda sintezlanadi. Tirik organizmlarning har bir hujayrasida minglab turli kimyoviy jarayonlar sodir bo'ladi. Insonning paydo bo'lishi va rivojlanishini kimyosiz tasavvur qilib bo'lmaydi. Aynan kimyoviy jarayonlar sababli, bizning sayyoramizda, noorganik moddalar va organik birikmalar tufayli mukkammal organizmlar vujudga kelmoqda. Tibbiy kimyo insoniyat rivojlanishida asosiy omil bo'lib hisoblanadi. Zamonaviy tashxis qo’yish moslamalarining jadallik bilan rivojlanishi asab sistemasi, miya, onkologiya, yurak-qon-tomir sistemasi kasalliklarini aniqlash va kasalliklarni oqibatlarini o’rganish uchun imkoniyatlar yaratib bermoqda. Yadro tibbiyotining rivojlanishi bilan tashxis qo’yish zamonaviy tus olib bormoqda, yurak kasalliklarini davolashda, jarohlik operatsiyalarida ham yadro tibbiyotining o’rni katta. Bu yo’nalishda positron-emission tomografiya ( PET ) – yadro tibbiyotining muhim bir usullaridan biridir.
References
1. Alimxodjayeva N.T , Tadjiyeva X.S Tibbiy kimyo
2. https.sammu.uz:/ library tibbiy kimyo
3. Sobirova R.S biokimyo
4. https:/majmua.tdpu.uz
5. Looking back and moving forward in medicinal chemistry — Nature Communications (2023)
6. Emerging concepts in drug discovery for cancer therapy — PMC / European / International maqola
7. Arylpiperazine Derivatives and Cancer: A New Challenge — MDPI (“Pharmaceuticals”)
8. Breakthroughs in Medicinal Chemistry: New Targets and Mechanisms, New Drugs, New Hopes-7 — Molecules
9. Medicinal Chemistry in Europe — special issue, Molecules
10. Overview of Recent Strategic Advances in Medicinal Chemistry — ACS
11. (Perspective maqola) Gareth Thomas, “Essentials of Medicinal Chemistry” — umumiy tibbiy kimyo asoslarini o‘rgatadi; molekulalarning struktura-faollik aloqalarini tushunish uchun yaxshi manba.
12. Patrick G. L. K. Slides or manuals: “Organic Chemistry as a Second Language” — organik kimyo sintezi, reaktivlik va molekula strukturasi bo‘yicha tushunchalarni mustahkamlash.
13. Sharh maqolalari:
14. Nature Reviews Drug Discovery — bu jurnal ko‘pincha dori kashfi, yangi molekula typelari, dorilarning maqsadli ta’siri (targeted therapy) bo‘yicha yirik sharhlar chop qiladi.
15. European Journal of Medicinal Chemistry — yangi dorilar, modifikatsiyalar, sintez metodlari va biologik ta’sirlarni o‘rganishda asosiy manba.
16. ChemMedChem — Kichik molekulalar, nanodori tashuvchilar, ADMET profillarini yozuvchi maqolalar uchun mos.
