“HUDUD UL-OLAM” ASARI ONOMASTIKASI

Abstract

Mazkur maqola X asrga oid noma’lum muallif tomonidan bitilgan “Hudud ul-olam” geografik asarining onomastik tizimini tadqiq etishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi asardagi toponimlar, etnonimlar va gidronimlarning lisoniy xususiyatlarini aniqlash hamda ularning tarixiy-etimologik qatlamlarini tahlil qilishdan iborat. Ishda qiyosiy-tarixiy, etimologik tahlil va kartografik identifikatsiya metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, asar onomastikasi sug‘diy, turkiy va forsiy qatlamlarning murakkab sintezidan tashkil topgan bo‘lib, o‘sha davrdagi etnik migratsiya va urbanizatsiya jarayonlarini aniq aks ettiradi. Ayniqsa, Movarounnahr va Turkiston hududlaridagi ko‘plab joy nomlarining etnik asoslari birinchi bor tizimli ravishda tahlil qilindi. Xulosa sifatida qayd etish joizki, “Hudud ul-olam” onomastikasi nafaqat tarixiy geografiya, balki o‘zbek tili tarixiy leksikologiyasini o‘rganishda ham fundamental manba bo‘lib xizmat qiladi.