BOLALARDA OQSIL – ENERGETIK YETISHMOVCHILIK: SABABLARI, KLINIK KO’RINISHI VA DAVOLASH

Boyxonova R.S; Abdusalomova F.O.

Authors

Boyxonova R.S Samarqand davlat tibbiyot universiteti. Samarqand. O’zbekiston.
Abdusalomova F.O. Samarqand davlat tibbiyot universiteti. Samarqand. O’zbekiston

Keywords:

Oqsil-energetik yetishmovchilik (OEY), bolalar, antropometriya, klinik belgilar, tana vazni, prenatal shakllari, postnatal shakllari.

Abstract

Ushbu maqola butun dunyoda oqsil-energetik yetishmovchilik (OEY) muammosiga tibbiy va ijtimoiy nuqtai nazardan yondashuvlarni tahlil qiladi. Dunyo mamlakatlarida OEYning tarqalishi, diagnostikasi, davolash yondashuvlari va oldini olish strategiyalari ko‘rib chiqiladi. ESPEN ko‘rsatmalari, PROMISS loyihasi va GLIM tashxisi kabi ilg‘or yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, Nutri-Score oziq-ovqat belgilash tizimi va ijtimoiy siyosatdagi o‘zgarishlar haqida ma’lumot beradi. Maqola OEYni samarali boshqarish uchun integratsiyalashgan yondashuvlarning ahamiyatini ta'kidlaydi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Mennitti, L.V.; Oliveira, J.L.; Morais, C.A.; Estadella, D.; Oyama, L.M.; Oller do Nascimento, C.M.; Pisani, L.P. Homiladorlik va/yoki laktatsiya davrida onaning parhezidagi yog‘ kislotalari turlari va avlodning metabolik natijalari. J. Nutr. Biochem. 2019; 26: 99–111.

2. Black RE, Victora CG, Walker SP, Bhutta ZA, Christian P, de Onis M va boshq. Past va o‘rta daromadli mamlakatlarda onalik va bolalik davridagi yetishmovchilik va ortiqcha vazn. Lancet. 2023; 382(9890): 427–451.

3. Grey K, Gonzales GB, Abera M, Lelijveld N, Thompson D va boshq. Bolalikda og‘ir malnitsiya yoki ocharchilik va kattalikda yurak-qon tomir va metabolik kasalliklar: tizimli sharh. BMJ Global Health. 2021; 6(3): e003161.

4. Kirolos A, Goyheneix M, Kalmus Eliasz M, Chisala M, Lissauer S va boshq. Bolalikdagi malnitsiyadan keyingi neyro-rivojlanish, kognitiv, xulq-atvor va ruhiy salomatlikdagi buzilishlar: tizimli sharh. BMJ Global Health. 2022; 7(7): e009330.

5. Global Nutrition Report 2022, Ko‘rsatmalar, Elseiver [yangilangan: 2023/01/30; murojaat qilingan: 2023 yil 27 yanvar].

6. WHO. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ekspertlar qo‘mitasi (1995) Jismoniy holat: antropometriyadan foydalanish va talqin. Jeneva, 1995 [murojaat qilingan: 2020 yil 27 yanvar].

7. Damhuis SE, Ganzevoort W, Gordijn SJ. Anormal homiladorlikdagi o‘sish: yoshga nisbatan kichik, homiladorlikda o‘sish cheklangan, yoshga nisbatan katta: ta’riflar va epidemiologiya. Obstet Gynecol Clin North Am. 2021; 48(2): 267–279.

8. Kerac M, McGrath M, Connell N, Kompala C, Moore WH. “Og‘ir malnitsiya”: chuqur o‘ylash, sodda muloqot qilish. BMJ Glob Health. 2020; 5(11).

9. Briend A, Maire B, Fontaine O, Garenne M. 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarda yuqori xavfli malnitsiyani aniqlash uchun qo‘lning o‘rta yuqori aylanasini va bo‘yga nisbatan vaznni o‘lchash. Maternal & Child Nutrition. 2012; 8.

10. World Bank: 5 yoshgacha bolalarda vazn yetishmovchiligi tarqalishi (%),