ALISHER NAVOIYNING «LAYLI VA MAJNUN» DOSTONIDAGI QAHRAMONLARINING FOLKLORDAGI ZAMINI

Abstract

Ushbu maqolada xalq og‘zaki ijodida yaratilgan “Layli va Majnun” dostoni va uning yaratilish tarixi xususida to‘xtalib, kitobiy shakli qiyoslanadi. Navoiy “Layli va Majnun” dostonining xalq ijodiyoti zaminida paydo bo‘lgani, uning “avom” (oddiy xalq) va roviylar og‘izdan-og‘izga o‘tkazib hikoya qilib kelganini ta’kidlaydi va o‘z dostonida Layli va Majnun haqidagi afsona va rivoyatlardan foydalanadi. Biroq, uning asl maqsadi “afsona” so‘zlash emas, balki “mazmun” bayon etishdir. “Afsona” asarning “mavzun libosi” bo‘lsa, hayot, Navoiy yashagan muhit masalalari asarning mazmuni, mohiyatidir. “Layli va Majnun” dostonidagi qahramonlarining vujudga kelishi va takomili, bir tomondan, ko‘hna tarixga, ikkinchi tomondan, xalq ijodiyoti bisotiga bog‘lanadi. Qays (Majnun), Layli kabi obrazlar aslida tarixiy prototiplar asosida vujudga kelgan bo‘lsa ham, boshlab ular xalq fantaziyasi, badiiy ijodkorligi bilan yo‘g‘rilib, folklor qahramonlari sirasidan o‘rin olgan, keyin yozma adabiyot obidalari tomon yo‘l olganligi, kamolot cho‘qqisiga ko‘tarilganligi xususida so‘z boradi.