INTELLEKTUAL-FALSAFIY ROMANDA MUALLIF OBRAZI

Abstract

Ushbu maqola ma’lumki, o‘zbek adabiyotshunoslari dunyo adabiyotida mavjud bo‘lgan adabiy syujetlarni nazariy jihatdan muhokama qilib, ularning xronikal syujet, konsentrik syujet, retrospektiv syujet, assotsiativ syujet kabi turlarini alohida ta’kidlab ko‘rsatganlar. Xronikal syujet asosida yozilgan romanlarda voqealik ketma-ket, yil va sanalarning markaziy obraz hayotining o‘tishiga mos ravishda bayon qilinadi. Bunga Abdulla Qodiriyning “O‘tgan kunlar”, Oybekning “Navoiy”, Pirimqul Qodirovning “Bobur” kabi romanlarini misol qilib keltirish o‘rinlidir. Konsentrik syujet asosiga qurilgan romanlarda voqea-hodisalar o‘zaro qandaydir ichki sabab va oqibat bilan bog‘lanadi. Bunda hodisalar biri ikkinchisini talab qiladi. Ernest Xemingueyning “Chol va dengiz”, Abdulla Qahhorning “Sarob” romanlari bunga misol bo‘la oladi. Agar nasriy asar syujetiga  retrospeksiya asos bo‘lsa, bunday romanlarda “chekinish”, “ortga qaytish” yuz beradi.