DAVLAT QIMMATLI QOG‘OZLAR BOZORINI RIVOJLANTIRISH MASALALARI
Keywords:
Davlat qimmatli qog‘ozlari, davlat g‘aznachilik obligatsiyalari, suveren xalqaro obligatsiyalar, davlat qarzi, budjet taqchilligi, ikkilamchi bozor, likvidlik, market-meyker, daromadlilik egri chizig‘i, kapital bozori, investorlar bazasi, moliyaviy barqarorlikAbstract
Ushbu maqolada davlat qimmatli qog‘ozlari bozorining iqtisodiy mohiyati, tarkibiy unsurlari, shakllanish omillari va O‘zbekiston moliya tizimidagi amaliy vazifalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda davlat g‘aznachilik obligatsiyalari va suveren xalqaro obligatsiyalar davlat qarzini boshqarish, budjet taqchilligini qoplash, pul-kredit siyosati signallarini shakllantirish, bank tizimi likvidligini tartibga solish va ichki jamg‘armalarni investitsiyaga aylantirish mexanizmi sifatida tahlil qilindi. Me’yoriy-huquqiy asoslar, rasmiy statistik ko‘rsatkichlar va mahalliy tadqiqotchilar qarashlari asosida O‘zbekistonda bozorning 2018-yildan keyingi faollashuvi, emissiya muddatlarining uzayishi, Markaziy depozitariy infratuzilmasining kuchayishi va elektron savdo mexanizmlarining ahamiyati ochib berildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bozorning hajman kengayishi hali to‘liq institutsional chuqurlashuvni anglatmaydi. Likvid ikkilamchi bozorning sustligi, investorlar bazasining torligi, uzoq muddatli instrumentlar ulushining pastligi, axborot ochiqligi va chakana investorlar uchun qulay kirish kanallarining yetarli emasligi rivojlanishni cheklamoqda. Maqolada market-meykerlik institutini kuchaytirish, benchmark muddatlar bo‘yicha muntazam emissiya yo‘lga qo‘yish, inflyatsiyaga bog‘langan va yashil obligatsiyalarni kengaytirish, chakana investorlar uchun raqamli savdo kanalini yaratish hamda davlat qarzi risklarini ochiq monitoring qilish bo‘yicha amaliy takliflar asoslandi.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat qarzi to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-836-son, 29.04.2023. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/uz/docs/-6446817.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Qimmatli qog‘ozlar bozori to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-387-son tahriri, 03.06.2015. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-2662539.
3. O‘zbekiston Respublikasining “2025-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-1011-son, 24.12.2024. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://www.lex.uz/uz/docs/-7277618.
4. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik hisobot 2024. Toshkent, 2025. https://cbu.uz.
5. Respublika fond birjasi “Toshkent”. 2025-yilning birinchi yarim yilligi bo‘yicha savdo natijalari. Toshkent, 2025. https://uzse.uz/boards/4090?locale=uz.
6. “Qimmatli qog‘ozlar markaziy depozitariysi” AJ. 2024-yil bo‘yicha yillik hisobot. Toshkent, 2025. https://uzcsd.uz.
7. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan muomalaga chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha ma’lumotlar. https://cbu.uz/uz/monetary-policy/operations/fiscal-agent/.
8. Ashurova D. M. Davlat qimmatli qog‘ozlarining emissiyasi va ularning moliyaviy bozordagi muomalasi // Raqamli iqtisodiyot. 2025. 12-son. B. 299-310.
9. Sindarov F. O‘zbekiston kapital bozoridagi muammo va kamchiliklar tahlili // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. 2025. 3-jild, 1-son. B. 146-154. DOI: 10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss1-pp146-154.
10. Ro‘ziqulov A. Q. O‘zbekistonda ikkilamchi qimmatli qog‘ozlar bozori hozirgi holati tahlili // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. 2023. 10-son. B. 74-91.
11. Karimov A. I. O‘zbekiston fond bozorida investorlarning pul mablag‘larini jalb qilish mexanizmlaridan foydalanish // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. 2023. 8-son. B. 27-32.
12. Shamsiddinov N. A. O‘zbekiston qimmatli qog‘ozlar bozorining rivojlanish holati va institutsional tuzilmasi // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. 2026. 5-son. B. 152-163.
13. International Finance & Accounting. O‘zbekiston Respublikasida davlat qimmatli qog‘ozlari bozori bo‘yicha statistik tahlil // Scientific Journal of International Finance & Accounting. 2025. 3-son. B. 4-6.
