TALABALARNING MATN BILAN ISHLASH KO‘NIKMALARINI KOGNITIV VIZUALLASHTIRISH ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
kognitiv vizuallashtirish, matn semantikasi, grafik modellashtirish, intellekt-xaritalar, denotat grafik, kommunikativ kompetensiya, kognitiv yuklama, axborotni interpretatsiya qilish, talaba tafakkuri, didaktik model.Abstract
Mazkur maqolada oliy ta’lim talabalarining matn mazmunini anglash jarayonini kognitiv vizuallashtirish asosida takomillashtirish metodikasi yoritilgan. Tadqiqot maqsadi — matnning semantik strukturasini grafik modellashtirish orqali talabalarda axborotni tahliliy qayta ishlash ko‘nikmalari va ijtimoiy-kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning samarali yo‘llarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot metodlari sifatida kognitiv-grafik modellashtirish, kontent-tahlil, pedagogik eksperiment va talabalar faoliyatini sotsiometrik baholash usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, matnni vizual modellashtirish (intellekt-xaritalar, denotat grafiklar) metodikasi qo‘llanilgan guruhlarda talabalarning mantiqiy aloqalarni o‘rnatish va asosiy g‘oyani ajratib olish koeffitsienti nazorat guruhiga nisbatan 33,5% ga yuqori bo‘ldi. Xulosalar shuni tasdiqlaydiki, kognitiv vizuallashtirish nafaqat matnni tushunish samaradorligini oshiradi, balki talabalarning muloqot jarayonida o‘z fikrini mantiqiy argumentlash qobiliyatini ham mustahkamlaydi. Tadqiqot xulosalari oliy ta’lim o‘quv jarayonida gumanitar fanlarni o‘qitish metodikasini modernizatsiya qilish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Downloads
References
1. Paivio A. Mental Representations: A Dual Coding Approach. – Oxford University Press, 1986. – 336 p.
2. Mayer R.E. Multimedia Learning. – Cambridge University Press, 2001. – 272 p.
3. Arnheim R. Visual Thinking. – University of California Press, 1969. – 345 p.
4. Манько Н.Н. Когнитивная визуализация дидактических объектов. – Уфа: БГПУ, 2007. – 180 с.
5. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan, 2006. – 160 b.
6. Safarova R. O‘quvchilarda o‘zaro muloqot madaniyatini shakllantirishning nazariy-metodik asoslari. – Toshkent: Fan, 2005.
7. Бергельсон М.Б. Лингвистические аспекты когнитивной визуализации // Когнитивные исследования. – 2011. – №4. – С. 135-144.
