RIVOJLANAYOTGAN TO‘LOV TIZIMLARIDA RAQAMLI VALYUTALARNING MOLIYAVIY BARQARORLIKKA TA’SIRI
Keywords:
rivojlanayotgan to‘lov tizimlari, raqamli valyutalar, Markaziy bank raqamli valyutasi (CBDC), barqaror koinlar (stablecoins), moliyaviy barqarorlik, bank likvidligi, mablag‘larning bank tizimidan chiqib ketishi, tizimli xavflarni baholashAbstract
Mazkur tezisda raqamli valyutalarning moliya bozori hali to‘liq rivojlanmagan mamlakatlardagi moliyaviy barqarorlikka ta’sir qilish yo‘llari o‘rganiladi. Tadqiqot doirasida moliya-bank tizimi zaxiralarining asosiy qismi (70-80 foizi) aholi omonatlariga tayanadigan rivojlanayotgan iqtisodiyotlarning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. So‘nggi uch yillik (2024–2026) global tendensiyalar hamda xalqaro moliya institutlarining ma’lumotlariga tayangan holda, raqamli aktivlarning ommalashishi natijasida yuzaga keladigan banklarning vositachilik rolini yo‘qotishi (mablag‘larning bank tizimidan chiqib ketishi) xavfi baholangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, nazoratsiz raqamli pullar tijorat banklarining naqd pul zaxiralarini kamaytiradi va iqtisodiy qiyinchiliklar davrida mablag‘larni xavfsiz hamyonlarga bir zumda o‘tkazish (raqamli bank inqirozi) riskini oshiradi.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). O‘zbekiston Respublikasida elektron to‘lov tizimlari va raqamli moliya bozorini rivojlantirishning strategik yo‘nalishlari (2025–2026-yillar bo‘yicha hisobot). Toshkent.
2. Adrian, T., & Mancini-Griffoli, T. (2024). Digital Currencies and the Future of the Monetary System. International Monetary Fund (IMF) Fintech Notes, Washington D.C.
3. Bank for International Settlements. (2025). Gaining momentum - Results of the 2024 BIS survey on central bank digital currencies and crypto. BIS Papers No. 147, Basel.
4. Abdullayev, A. A. (2024). Raqamli iqtisodiyot sharoitida tijorat banklarining likvidliligini boshqarish muammolari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar ilmiy elektron jurnali, 12(3), 45-56.
5. Karimov, N. G., & Ergashev, Sh. X. (2025). Markaziy bank raqamli valyutasi (CBDC) joriy etilishining moliya-bank tizimi barqarorligiga ta’siri: xalqaro tajriba va milliy amaliyot. Moliya jurnali, Toshkent, No. 2, 78-89.
