OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARIDAGI RADIONUKLIDLARNING INSON ORGANIZMIGA TA’SIRI (INTERNATIONAL CONFERENCE ON INTERDISCIPLINARY SCIENCE, 2025)
Oziq-ovqat tarkibidagi radionuklidlar ovqat bilan birga inson organizmiga kirgandan so’ng ovqat hazm qilish tizimida turli onkologik kasalliklarni keltirib chiqarish bilan birga, ichak va oshqozon devori orqali so’rilishi oqibatida mushaklar, qon va suyaklargacha yetib boradi hamda uziq yillik ta’sir darajasiga ega bo’ladi [1]. Seziy, strontsiy va kaliy radionuklidlari suvda yaxshi eriganligi bois, tuproqdan ichimlik suvi, o’simliklar va ulr orqali hayvonlar organizmiga oson o’tadi. Keyinchalik hayvon suti va go’shti orqali insonlar organizmiga o’tadi [2].Eng xavfli nurlanish holati qon, mushak va suyakka o’tgan radionuklidlar bo’lib, ushbu organlarda ovqat hazm qilish tizimiga nisbatan katta miqdorda va organlarda uzoq vaqt saqlanadi [3]. Bu esa shu kabi organlarni insonga sezilmagan holda, uzoq vaqt davomida nurlantirish xususiyatiga ega. Nurlantirish dozasi radionuklidning miqdori (kontsentratsiyasi), faolligi va turi (alfa, beta, gamma) ga bog’liq bo’ladi [4].Inson organizmiga xavfli bo’lgan radionuklidlar 20 ga yaqin bo’lsa-da, ulardan uchtasini ajratib olamiz [5]. Bunga sabab esa quyidagi holatlar hisoblanadi: